Helena Mniszek - taki bowiem przyjęła pseudonim literacki - pochodziła z jednej z najstarszych rodzin szlacheckich ziemi Mielnickiej (na Podlasiu). Część rodziny w końcu XVIII wieku osiedliła się na Podolu i Rusi. Inna zaś część rodziny znalazła miejsce w Galicji. Z tej linii Władysław był pułkownikiem i obok generałów Józefa Bema i Henryka Dębińskiego był dowódcą Legionu Polskiego na Węgrzech podczas rewolucji 1948 - 1949 roku.

foto2: gdzieś na Ukrainie

Helena Mniszek urodziła się w roku 1880 w Kurczycach na Wołyniu. Otrzymała bardzo staranne wychowanie domowe. Swobodnie władała czterema językami obcymi. W latach młodzieńczych dużo podróżowała po Ukrainie wraz z swoim ojcem Michałem Mniszek Tchorznickim, który był plenipotentem hrabiego Męcińskiego, właściciela rozległych dóbr na Ukrainie. I w czasie tych inspekcyjnych podróży zatrzymywali się po różnych znajomych dworach ziemiańskich, gdzie Halszka (Helena) wsłuchiwała się w nadzwyczaj ciekawe autentyczne opowiadania, które być może stały się kanwą jej póżniejszych powieści.






foto3: jej dwie pierwsze córki


W 1899 roku wyszła za mąż za Władysława Chyżyńskiego i zamieszkali w jego majątku Platerów na Litwie. Tam urodziły się jej dwie córki: Janina i Maria. Po śmierci męża, w roku 1903 wróciła na Podlasie do majątku rodziców - do Sabni z gotowym jakoby pomysłem i wzorem głównych bohaterów powieści "Trędowata"






foto4: ukwiecona łąka nad rzeką Cetynią w Sabniach


Debiut powieści od razu podbił rynek czytelniczy. Był to bestseller dwudziestolecia międzywojennego. Powieść doczekała się do roku 1939 aż dwóch wersji filmowych z znakomitą obsadą aktorską.






foto5: przed dworem w Sabniach


W 1910 roku Helena Mniszek powtórnie wychodzi za mąż za Stryja Antoniego. Zamieszkują w dopiero co kupionym majątku Rogale pod Łukowem, gdzie urodziły się jej dwie córki (bliżniaczki): Irena i Hanna. W tym czasie powstają nowe utwory. Jest jedną z bardziej poczytnych powieściopisarek tego okresu. W 1920 roku Stryj Antoni sprzedał Rogale i kupił od rodziny Turskich majątek Kuchary koło Drobina. Niedługo potem umiera.





foto6: jej cztery córki z babcią


Po śmierci męża Helena Mniszek prowadzi gospodarstwo sama do roku 1940, kiedy to została wyrzucona przez Niemców. Wróciła do Sabni, do swojej siostry Józefy. Była już wtedy bardzo chora. W Sabniach umarła w 1943 roku. Zgodnie z jej ostatnią wolą tutaj też została pochowana, na małym cmentarzu we wsi Zembrów.





foto7: Uczniowie składają kwiaty na grobie Heleny Mniszek.


W rocznicę śmierci Heleny Mniszek, 21 marca, odbyły się uroczystości z udziałem społeczności Gimnazjum, władz oświatowych i gminnych. W Kościele, a następnie na cmentarzu w Zembrowie, w hołdzie dla swojego patrona młodzierz powzięła postanowienie opieki nad miejscem wiecznego spoczynku pisarki.